Hava Kirliliği Sağlık Etkisi Hesaplayıcı

WHO AQG 2021 ve HRAPIE log-lineer HIA ile şehir/kirletici girdinizden önlenebilir erken ölüm, AQHI sağlık risk puanı ve VSL ekonomik kayıp hesaplayın.

Nasıl kullanılır?

Hava Kirliliği Sağlık Etkisi Hesaplayıcı aracında girdi alanlarını ihtiyaçlarınıza uygun şekilde doldurun, hesapla butonuna tıklayın ve ton/kg CO₂e cinsinden detaylı emisyon sonuçlarınızı anında görüntüleyin. Kullanımı tamamen ücretsiz ve son derece kolay olan bu simülatör, girdilerinize göre anlık kırılımlar sunar. İncelediğiniz sonuçları tek tıkla cihazınıza indirebilir, sürdürülebilirlik raporlarınızda ve karbon azaltım planlarınızda referans olarak kullanabilirsiniz. Platformumuzda gerçekleştirilen tüm hesaplamalar tarayıcı tarafında güvenle işlenir ve hiçbir kişisel veri sunucularımıza kaydedilmez. Farklı kullanım senaryolarını anında simüle edebilir, sonuçlarınızı kıyaslayabilirsiniz. Çevresel etki raporlarınızı saniyeler içinde oluşturun. Analiz çıktılarınız anlık güncellenir. İndirilebilir PDF raporuyla doğrulama yapın.

Hesaplama Metodolojisi ve Veri Kaynakları

Bu hesaplama aracı IPCC (Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli), DEFRA, EPA, ICAO, IEA ve GHG Protocol (Sera Gazı Protokolü) tarafından ilan edilen güncel ve uluslararası geçerliliğe sahip standart emisyon katsayılarına dayanmaktadır. WHO AQG 2021 ve HRAPIE log-lineer HIA ile şehir/kirletici girdinizden önlenebilir erken ölüm, AQHI sağlık risk puanı ve VSL ekonomik kayıp hesaplayın. Hesaplama sonuçları karbondioksit eşdeğeri (CO₂e) birimine dönüştürülerek iklim değişikliği üzerindeki toplam sera gazı etkisini tek bir ölçüm değerinde birleştirir. Metan (CH₄), Azot Oksit (N₂O) ve florlu gazlar gibi farklı sera gazı türleri, IPCC AR5 ve AR6 Küresel Isınma Potansiyeli (GWP-100) katsayıları dikkate alınarak CO₂ eşdeğerine çevrilir. Doğru veri girdileriyle yüksek kesinlikte sonuçlar elde edilir. Uluslararası iklim bilimi metodolojilerine tam uyum sağlanır. Şeffaf matematiksel algoritmalar kullanılır. Hesaplamalar periyodik olarak doğrulanır.

Bilimsel Katsayılar ve Standartlar

Hava Kirliliği Sağlık Etkisi Hesaplayıcı simülatöründe kullanılan veri katsayıları, ulusal elektrik şebekesi güncellemeleri ve uluslararası raporlar ışığında periyodik olarak revize edilmektedir. Karbon ayak izinizin Scope 1 (doğrudan salımlar), Scope 2 (satın alınan enerji kaynaklı dolaylı salımlar) veya Scope 3 (değer zinciri ve tedarik süreci dolaylı salımları) kapsamlarındaki dağılımını analiz ederek çevresel etki odaklarınızı doğru saptayabilirsiniz. Elde edilen bilimsel çıktılar; kurumsal yeşil dönüşüm stratejilerinizde, ISO 14064 envanter raporlamalarınızda, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) uyum süreçlerinizde ve bireysel tasarruf hedeflerinizde somut yol haritaları oluşturmanıza yardımcı olur. İklim dostu tercihlerle ekolojik izinizi minimize edebilirsiniz. Bilimsel şeffaflık temel ilkemizdir. Karbon nötr hedeflerinizi doğrulanabilir verilerle planlayın. Karbon yönetiminizi akademik standartlara taşıyın. Sürdürülebilirlik performansınızı izleyin.

İlgili araçlar ve içerikler

Sık sorulan sorular

Health Impact Assessment (HIA) nedir, sayılar nereden geliyor?

HIA, gözlenen kirlilik düzeyiyle bir karşı-olgusal (counterfactual, ör. WHO AQG) düzeyi arasındaki farktan log-lineer concentration-response (CR) fonksiyonlarıyla atfedilebilir vakaları (ölüm, hastane yatışı, RAD/WLD) hesaplayan WHO AirQ+/HRAPIE çizgisindeki standart yöntemdir. Araç merkez (HRAPIE/GBD), WHO-uyumlu (Chen & Hoek 2020) ve 2024 üst-sınır metaanaliz katsayıları ile çalışır.

Neden PM2.5 ve NO2 mortaliteleri toplanmıyor?

İki kirletici de büyük ölçüde aynı kaynaklardan (yanma) gelir ve epidemiyolojik modellerde örtüşür. Tek-kirleticili model RR'leri toplandığında atfedilebilir ölümler aşırı tahmin edilir. WHO/EEA pratiği PM2.5 ana çıktı, NO2 destekleyici/duyarlılık olarak ayrı raporlamayı önerir; araç bu kuralı uygular.

WHO AQG, AQHI ve EPA AQI arasındaki fark nedir?

WHO AQG 2021 hedefleri uzun-vade sağlık üst sınırlarıdır (PM2.5 yıllık 5 µg/m³). EPA AQI tek dominant kirletici skorudur. Kanada AQHI ise PM2.5+NO2+O3 birleşik üstel formülüyle ANLIK (saatlik) toplam risk için kullanılır. Araç AQHI'yi anlık öneriler için, WHO AQG'yi karşı-olgusal hedef olarak kullanır.

CR seti seçimi sonucu ne kadar değiştirir?

PM2.5 RR'si 1.062'den 1.080'e (%29 artış), 1.095'e (~%48 artış) çıkar. İstanbul örneğinde merkez 5.049 / WHO 6.391 / 2024 üst 7.470 önlenebilir ölüm yıl olur. Bu yüzden CR seti kullanıcıdan gizlenmemeli; politika analizinde merkez, hassasiyet için diğer ikisi gösterilmelidir.

VSL (Hayatın İstatistiksel Değeri) belirsiz değil mi?

Evet, ülke transfer hatası geniştir. Türkiye için yerel stated-preference $0.80M, OECD gelir-transfer merkezi $1.78M, üst $2.70M verir. Ekonomik kayıp tek sayı değil, aralık olarak yorumlanmalıdır; araç üç preset sunar.

Veriler nereden geliyor, ne kadar günceldir?

25 Türk büyükşehri için PM2.5/NO2/O3/PM10/SO2/CO yıllık ortalamaları havaizleme.gov.tr 2023-2024 verilerinden + WHO Ambient Air Quality Database 2024 çapraz doğrulamadan derlenmiştir. Veri boşluklarında bölgesel benzer şehir interpolasyonu yapılmıştır. Tüm değerler kullanıcı tarafından override edilebilir.

Hassas grup üyeliği skoru nasıl etkiliyor?

Astım/KOAH/kalp hastalığı/hamilelik/65 yaş/açık hava işçisi gibi gruplar için literatür tabanlı RR çarpanları (1.2-1.5) Sağlık Risk Skoru'na uygulanır. Atfedilebilir vaka (AC) sayıları DEĞİŞMEZ — bunlar nüfus düzeyinde objektif tahminlerdir; çarpan yalnızca kişisel risk iletişiminde kullanılır.

Aracın sınırlılıkları neler?

Yıllık ortalama-tabanlı uzun-vade tahmindir; iç mekan kirliliği, kişisel maruziyet sapması ve yaş-cins-SES farklılıkları modelin dışındadır. CR fonksiyonları doğrusal olmayan yüksek konsantrasyon bölgesinde belirsizleşir. Sonuçlar politika önceliklendirmesi ve farkındalık içindir; klinik karar veya yasal dayanak değildir.