Havai fişeklerin CO₂, PM2.5, PM10 ve metal emisyonlarını RIVM 2025 metodolojisi ve Keller & Schragen 2021 NEC-bazlı faktörlerle hesaplayın. Yılbaşından millî bayramlara, tüketici roketinden profesyonel gösteriye bilimsel rehber.
RIVM 2025 resmi metodolojisi brüt ürün kütlesine dayalı Tier faktörleri sunar; ulusal envanter raporlaması için uygundur. Keller & Schragen 2021 ise NEC bazında kontrollü ölçüm ortamında türe özgü PM faktörleri üretmiştir. PM için bu ikinci yöntem çok daha gerçekçi; ancak NEC bilgisi gerektirir. Calcemis her iki yöntemi bir arada sunar: NEC biliniyorsa tür-spesifik faktör, bilinmiyorsa brüt-kütle resmi faktörü kullanılır.
Piroteknik bileşenlerin yanması metal oksit ve tuz parçacıkları üretir; bu parçacıkların önemli bir kısmı PM2.5 boyutundadır. Rocket için PM10 faktörü 298 g/kg NEC'e ulaşır; bu, birçok endüstriyel kaynaktan çok daha yüksektir. Kısa süreli anlık emisyon olduğu için çevredeki konsantrasyonlar dakikalar içinde pik değerlere ulaşır.
AB/Türkiye uyumlu ve EN 15947 sertifikalı modern ürünlerde Pb varsayılanı 0'dır. Almanya resmi envanteri de 2003 sonrası EN 15947 uyumu nedeniyle Pb emisyonlarını artık raporlamaz. Calcemis hesaplayıcısı, uyumlu ürünler için Pb'yi sıfır kabul eder; yalnızca eski veya standart dışı ürünler için farklı bir mod bulunur.
Hayır. Calcemis kaynak emisyonu hesaplar — yani havai fişeklerden atmosfere geçen toplam kirletici miktarı. Belirli bir noktadaki PM2.5 konsantrasyonu, rüzgâr hızı, mesafe, meteoroloji ve dilüsyon gibi faktörlere bağlı ayrı bir dispersiyon modellemesi gerektirir.
NEC (Net Explosive Content — Net Patlayıcı İçerik), bir piroteknik üründeki aktif patlayıcı bileşenin kütlesidir. AB ürünlerinde genellikle ambalaj üzerinde veya güvenlik belgelerinde "NEC" veya "NEQ" olarak belirtilir. Keller & Schragen çalışmasında Almanya F2 ürünleri için ortalama NEC oranı brüt kütlenin ~%16,8'i olarak bulunmuştur.
100 roket için Keller & Schragen rocket EF'si kullanıldığında (NEC başına 231 g PM2.5, roket başına ~20 g NEC varsayımıyla): 2,0 kg NEC × 231 g/kg = 462 g PM2.5. Bu, küçük bir sokak kutlamasının anlık olarak yarattığı partikül yüküdür.
Ürün karışımında fountain ve rocket ağırlığını artırmak, battery/combination oranını düşürmek PM faktörünü azaltır. Kısa ama yoğun gösteriler yerine daha uzun süre yayılmış programlar, anlık konsantrasyon piklerini düşürür. Seyircilerin rüzgar altı yönünde konumlandırılması ve güvenli mesafelerin korunması kişisel maruziyeti sınırlar.
Hayır. Calcemis tahmini analiz amaçlıdır; izin başvurusu, ESG raporlaması veya ÇED süreçlerinde resmi belge olarak kullanılamaz. Bu süreçler için akredite laboratuvar ölçümleri ve uzman danışmanlığı önerilir.
Keller & Schragen çalışmasında doğrudan sparkler faktörü verilmemiştir; Calcemis fountain proxy'sini kullanır (PM10 200/PM2.5 168 g/kg NEC). Rocket için bu değerler çok daha yüksektir (298/231 g/kg NEC). Aynı brüt kütlede bir roket, maytaba göre %40–50 daha fazla PM2.5 üretebilir.
Malta çalışmasında yeşil yıldızlar için Ba emisyon faktörü 0,0553 kg/kg kompozisyon olarak ölçülmüştür; bu, diğer renklerin çoğunun çok üzerindedir. Çözünür baryum tuzları yüksek konsantrasyonda solunum yoluyla maruziyette toksik olabilir. Ancak açık alanda hızlı dilüsyon nedeniyle gerçek maruziyet genellikle düşük kalır; kapalı alan kullanımı ise çok daha yüksek risk taşır.