Gömülü Karbon Hesaplama: Beton, Çelik ve Yapı Malzemeleri

Gömülü karbon; bir yapı veya yapı malzemesinin hammaddesinin çıkarılması, üretimi, taşınması, uygulanması ve gerektiğinde yaşam döngüsünün diğer aşamalarında ortaya çıkan sera gazı emisyonlarının CO₂ eşdeğeri cinsinden ifade edilmesidir.

Temel hesaplama, kullanılan malzeme miktarının ilgili emisyon faktörü ile çarpılmasıyla yapılır. Daha gelişmiş hesaplarda taşıma, şantiye firesi, üretim yöntemi, ürün EPD'si ve yaşam döngüsü aşamaları ayrıca değerlendirilir. Calcemis Mimari Gömülü Karbon Hesaplayıcı A1–A4 için bu mantığı uygular.

A1 hammadde teminini, A2 hammaddenin üretim tesisine taşınmasını ve A3 ürünün üretilmesini ifade eder. Birlikte ürünün fabrika kapısına kadar olan karbon etkisini gösterir.

A1–A3 ürün üretimini, A4 ürünün şantiyeye taşınmasını ve A5 şantiye/uygulama aşamasını kapsar. Bu kapsam genellikle yapı kullanıma alınmadan önce ortaya çıkan “upfront carbon” etkisini değerlendirmek için kullanılır. Calcemis v1 aracı A1–A4 üretir; A5 bilinçli olarak dışarıdadır.

Beton miktarı, ilgili beton karışımının kgCO₂e/m³ cinsinden emisyon faktörüyle çarpılır. En doğru sonuç için kullanılan beton sınıfına ve mümkünse üreticinin EPD verisine özgü emisyon faktörü tercih edilmelidir.

Tek bir sabit değer yoktur. Primer cevher kullanılan BF/BOF üretimi ile yüksek hurda içerikli elektrik ark ocağı üretimi arasında ciddi emisyon farkları bulunabilir. Bu nedenle hesaplamada ürün veya üretim rotasına özgü veri tercih edilmelidir.

EPD, Environmental Product Declaration yani Çevresel Ürün Beyanıdır. Bir ürünün yaşam döngüsü boyunca oluşturduğu çevresel etkileri standartlaştırılmış biçimde raporlayan ve çoğunlukla bağımsız doğrulamaya tabi olan bir belgedir.

Ahşap büyüme sırasında atmosferden karbon tuttuğu için biyojenik karbon depolayabilir. Ancak üretim, kurutma, taşıma ve ömrün sonu süreçleri de emisyon yaratır. Bu nedenle üretim emisyonu ile biyojenik karbonun ayrı gösterilmesi daha sağlıklı bir değerlendirmedir.