Bir lahmacunun karbon ayak izi neden bir pizzaya eşit? Kebap neden en yüksek su ayak izine sahip? Türk yemeklerinin çevre etkisini bilim ve veriyle keşfedin.
Hayır. Sanal su, bir ürünün üretimi sırasında tarım aşamasında tüketilen veya kirletilen tatlı suyu ölçer. 1 kase mercimek çorbasındaki 580 litre sanal su, haşlama suyuyla değil, mercimeğin tarlada büyümesi için kullanılan yağmur ve sulama suyuyla ilgilidir.
Temel neden, hayvansal protein üretiminde devreye giren yem dönüşüm verimliliğidir. 1 kg sığır eti üretmek için yaklaşık 6 ila 8 kg bitkisel yem gerekir. Bu yem bitkilerinin tarla aşamasındaki tüm emisyonları ve su tüketimi, etten elde edilen her kilograma yansır. Ruminant hayvanlarda (sığır, kuzu) buna bir de enterik fermantasyon metanı eklenir.
Evet, ancak beklenenin çok altında bir etkiyle. Nakliye, çoğu gıda ürününün toplam yaşam döngüsü emisyonlarının yüzde onundan azdır. Yerel bir ürün tercih etmek doğru bir adımdır; ancak kırmızı et yerine bitkisel protein seçmek çevresel etkiyi on kat daha fazla düşürür.
Evet. Calcemis hesaplayıcısı, süt, yoğurt, peynir ve tereyağı gibi mandıra ürünleri için Türkiye kaynaklı su ayak izi raporlarından türetilen yerel düzeltme faktörlerini kullanmaktadır. Bu değerler, küresel WFN ortalamasından farklılık gösterebilir ve Türkiye modunda görünür hale getirilebilir.
Calcemis hesaplayıcısı, ISO 14040, ISO 14044 ve ISO 14067 standartlarına uyumlu bir metodoloji üzerine inşa edilmiştir. Sonuçlar, GHG Protokolü Kapsam 3 Kategori 1 hesaplamalarına girdi sağlamak amacıyla kullanılabilir. Kurumsal raporlar için veri kaynakları, referans yılları ve güven seviyeleri tam şeffaflıkla sunulur.
Türkiye şebeke emisyon faktörü (yaklaşık 0,46 kg CO2/kWh) baz alındığında, elektrikli bir fırında pizza pişirmek yaklaşık 0,09 kg CO2e ek emisyon üretir. Bu, toplam pizza ayak izinin yüzde dördüdür. Malzeme seçimiyle kıyaslandığında küçük bir etki olduğu anlaşılır; ancak yüksek hacimli kurumsal mutfaklarda bu değer kümülatif olarak önemli hale gelir.
Mercimek çorbasının sanal su değeri (580 litre) gerçekten düşük olmakla birlikte, tamamen ihmal edilebilir değildir. Mercilerin baklagillerden biri olması ve zeytinyağı gibi yüksek su yoğunluklu bir yağ içermesi, su ayak izini görece yukarı çeker. Buna karşın karbon boyutunda mercimek çorbası tartışmasız olarak en düşük etkili seçenektir.
Evet. Karbon faktör kütüphanesi yılda en az iki kez gözden geçirilmekte ve güncellenmektedir. Türkiye override değerleri, yeni açık Türkiye raporu yayımlandıkça revize edilmektedir. Her hesaplama sonucunda kullanılan veri versiyonu ve referans tarihi şeffaflıkla belirtilmektedir.